Chủ hộ kinh doanh thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc có thể đóng trực tiếp cho cơ quan bảo hiểm xã hội hoặc đóng qua hộ kinh doanh, doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã tham gia quản lý. Phương thức đóng gồm: hằng tháng, 03 tháng một lần hoặc 06 tháng một lần. Thời hạn đóng chậm nhất là ngày cuối cùng của tháng tiếp theo ngay sau chu kỳ đóng.
Phương thức đóng: hằng tháng, 03 tháng/lần, 06 tháng/lần.
Hạn đóng: chậm nhất là ngày cuối cùng của tháng tiếp theo sau chu kỳ đóng.
I. Bảng tra cứu nhanh về phương thức đóng
| Nội dung | Thông tin áp dụng |
|---|---|
| Cách đóng | Đóng trực tiếp cho cơ quan bảo hiểm xã hội hoặc đóng qua hộ kinh doanh, doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã tham gia quản lý |
| Chu kỳ đóng | Hằng tháng |
| 03 tháng một lần | |
| 06 tháng một lần | |
| Hạn đóng | Ngày cuối cùng của tháng tiếp theo ngay sau chu kỳ đóng |
Nhiều người chỉ nhớ chu kỳ đóng mà quên mất mốc hạn nộp. Đây là lỗi thường gặp khi chọn đóng theo quý hoặc 06 tháng.
II. Đối tượng áp dụng theo lộ trình
| Mốc áp dụng | Đối tượng |
|---|---|
| Từ ngày 01/7/2025 | Chủ hộ kinh doanh của hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh nộp thuế theo phương pháp kê khai |
| Từ ngày 01/7/2029 | Các chủ hộ kinh doanh của hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh còn lại |
Lưu ý mốc thời gian: không có mốc áp dụng năm 2027.
Nhiều người dễ nhầm thời điểm tham gia nếu chỉ đọc lướt. Bạn nên đối chiếu đúng nhóm hộ kinh doanh của mình trước khi chuẩn bị hồ sơ và chọn phương thức đóng.
III. Mức đóng và điểm dễ nhầm khi tính tiền
1. Mức đóng BHXH bắt buộc
Chủ hộ kinh doanh tự đóng theo tỷ lệ 25% trên tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc, gồm:
- 3% vào quỹ ốm đau và thai sản;
- 22% vào quỹ hưu trí và tử tuất.
Tiền lương làm căn cứ đóng do chủ hộ lựa chọn, với mức:
- Thấp nhất bằng mức tham chiếu;
- Cao nhất bằng 20 lần mức tham chiếu.
2. Điểm hay nhầm giữa BHXH và BHYT
Khi được hỏi về tỷ lệ đóng BHXH bắt buộc, cần dùng 25%. Con số 29,5% là tổng gồm cả BHYT 4,5%, không phải riêng BHXH. Sai sót dễ xảy ra khi tự tính nộp rồi đối chiếu với hồ sơ ban đầu.
Lưu ý quan trọng
Khi kê khai, cần tách rõ phần BHXH bắt buộc và BHYT để tránh sai lệch số tiền. Một số doanh nghiệp thường dùng chung một tỷ lệ tổng để giải thích, dẫn đến nhầm lẫn.
IV. Hồ sơ tham gia lần đầu và rủi ro khi chậm đóng
1. Hồ sơ, biểu mẫu cần nộp
Từ ngày 01/7/2025, chủ hộ kinh doanh của hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh nộp thuế theo phương pháp kê khai thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc. Hồ sơ đăng ký tham gia lần đầu gồm:
- Mẫu TK1-TS nếu đăng ký trực tiếp;
- Hoặc Mẫu TK3-TS kèm Mẫu D02-LT và bản sao Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh.
Nơi nộp hồ sơ: cơ quan BHXH nơi cư trú hoặc qua giao dịch điện tử.
Ví dụ thực tế
Một trường hợp thường gặp là chủ hộ đã thuộc diện tham gia nhưng khi nộp hồ sơ lại thiếu bản sao giấy đăng ký hộ kinh doanh hoặc dùng sai mẫu kê khai. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến việc xác định đúng đối tượng và phương thức quản lý.
2. Mức phạt khi chậm đóng hoặc không đóng
| Hành vi | Mức xử lý |
|---|---|
| Chậm đóng BHXH bắt buộc | Phạt từ 12% đến 15% tổng số tiền phải đóng, tối đa 75 triệu đồng |
| Không đóng cho toàn bộ | Phạt từ 18% đến 20% tổng số tiền, tối đa 75 triệu đồng |
| Trốn đóng | Phạt từ 50 triệu đồng đến 75 triệu đồng |
| Biện pháp khắc phục | Nộp đủ tiền BHXH và lãi chậm đóng 0,03%/ngày |
Cơ quan quản lý kiểm tra chặt chẽ thời điểm bắt đầu thuộc diện tham gia và thời điểm phát sinh nghĩa vụ đóng. Đây là điểm dễ bị truy thu nếu chậm kéo dài hoặc hiểu sai mốc áp dụng. Bạn nên rà lại chu kỳ đóng, hạn đóng tương ứng và bộ mẫu biểu nộp lần đầu để tránh phát sinh sự cố.
