Khi ký hợp đồng lao động với người dưới 18 tuổi, doanh nghiệp cần xét đúng từng nhóm tuổi. Việc này giúp giao kết đúng chủ thể, bố trí đúng công việc và chuẩn bị đủ hồ sơ đi kèm. Thực tế, doanh nghiệp thường chỉ kiểm tra độ tuổi mà bỏ qua sự đồng ý của người đại diện theo pháp luật, danh mục công việc được làm và khám sức khỏe định kỳ.
I. Bảng tra cứu nhanh theo độ tuổi
| Nhóm tuổi | Chủ thể ký hợp đồng | Điều kiện cần đáp ứng |
|---|---|---|
| Từ đủ 15 tuổi đến chưa đủ 18 tuổi | Người lao động có thể tự giao kết hợp đồng lao động | Cần có sự đồng ý bằng văn bản của người đại diện theo pháp luật. Công việc phù hợp với sức khỏe. Không thuộc danh mục công việc hoặc nơi làm việc bị cấm đối với lao động chưa thành niên. |
| Chưa đủ 15 tuổi | Ký văn bản với cả người chưa đủ 15 tuổi và người đại diện theo pháp luật | Chỉ làm công việc nhẹ theo danh mục được phép. Thời giờ làm việc phù hợp, không ảnh hưởng học tập. Người ký bên doanh nghiệp không có án tích về hành vi xâm hại trẻ em và có cam kết liên quan. Bảo đảm điều kiện an toàn, vệ sinh lao động và khám sức khỏe theo quy định. |
| Chưa đủ 13 tuổi | Thực hiện theo cơ chế áp dụng cho lao động nhỏ tuổi hơn, kèm điều kiện riêng | Chỉ được làm công việc trong lĩnh vực nghệ thuật, thể dục, thể thao. Công việc không tổn hại đến sự phát triển thể lực, trí lực, nhân cách. Cần có văn bản đồng ý của cơ quan chuyên môn về lao động thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh. |
Lao động chưa thành niên cần được khám sức khỏe định kỳ ít nhất 06 tháng một lần.
II. Điều kiện doanh nghiệp cần kiểm tra trước khi ký
1. Điều kiện chung khi sử dụng người dưới 18 tuổi
- Công việc giao cho người dưới 18 tuổi cần phù hợp với sức khỏe, bảo đảm sự phát triển thể lực, trí lực và nhân cách.
- Doanh nghiệp cần quan tâm đến việc học tập, chăm sóc sức khỏe của họ.
- Cần có sự đồng ý của cha, mẹ hoặc người giám hộ.
- Lập sổ theo dõi riêng, ghi đầy đủ họ tên, ngày tháng năm sinh, công việc đang làm, kết quả các lần kiểm tra sức khỏe định kỳ. Sổ này phải xuất trình khi cơ quan có thẩm quyền yêu cầu.
2. Điều kiện riêng với người chưa đủ 15 tuổi
- Hợp đồng lao động được giao kết bằng văn bản với người chưa đủ 15 tuổi và người đại diện theo pháp luật của họ.
- Chỉ bố trí công việc nhẹ thuộc danh mục được phép.
- Thời giờ làm việc cần được sắp xếp để không ảnh hưởng đến học tập.
- Người giao kết hợp đồng bên doanh nghiệp không có án tích về các tội xâm hại trẻ em.
- Cần có văn bản cam kết chưa từng bị truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc xử phạt vi phạm hành chính về hành vi xâm hại trẻ em.
- Bảo đảm điều kiện an toàn, vệ sinh lao động và khám sức khỏe theo quy định.
3. Điều kiện riêng với người chưa đủ 13 tuổi
- Chỉ được làm công việc trong lĩnh vực nghệ thuật, thể dục, thể thao.
- Công việc được bố trí không làm tổn hại đến sự phát triển thể lực, trí lực và nhân cách.
- Doanh nghiệp cần có văn bản đồng ý của cơ quan chuyên môn về lao động thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh trước khi sử dụng.
Ví dụ thực tế
Thuận Thiên thường thấy doanh nghiệp tuyển lao động từ đủ 15 tuổi đến dưới 18 tuổi, rồi nghĩ rằng người lao động tự ký là đã đủ. Phần nhiều lại thiếu văn bản đồng ý của người đại diện theo pháp luật, hoặc bố trí công việc thuộc nhóm bị cấm theo độ tuổi.
Lưu ý quan trọng
Doanh nghiệp thường lệch ở đoạn hồ sơ ký hợp đồng có đầy đủ chữ ký nhưng lại thiếu sổ theo dõi riêng, thiếu dữ liệu khám sức khỏe định kỳ, hoặc chưa rà lại nơi làm việc có thuộc khu vực bị cấm với lao động chưa thành niên hay không.
III. Những điểm dễ nhầm khi ký hợp đồng lao động với người dưới 18 tuổi
- Không phải mọi trường hợp người dưới 18 tuổi đều ký giống nhau. Cần tách rõ 3 nhóm: từ đủ 15 đến dưới 18, chưa đủ 15 và chưa đủ 13 tuổi.
- Với người từ đủ 15 đến chưa đủ 18 tuổi, người lao động có thể trực tiếp ký, nhưng vẫn cần sự đồng ý bằng văn bản của người đại diện theo pháp luật.
- Với người chưa đủ 15 tuổi, vấn đề không chỉ là chữ ký mà còn gắn với danh mục công việc nhẹ, thời giờ làm việc, điều kiện học tập, an toàn lao động và hồ sơ cam kết từ phía doanh nghiệp.
- Với người chưa đủ 13 tuổi, doanh nghiệp chỉ được sử dụng trong phạm vi công việc nghệ thuật, thể dục, thể thao, và cần thêm chấp thuận của cơ quan chuyên môn về lao động cấp tỉnh.
Cách kiểm tra nhanh khi rà soát hồ sơ là đối chiếu lần lượt: độ tuổi – người ký hợp đồng – loại công việc – văn bản đồng ý – hồ sơ theo dõi – lịch khám sức khỏe 06 tháng/lần. Đây là lỗi đơn giản nhưng nhiều doanh nghiệp vẫn vi phạm khi tiếp nhận lao động chưa thành niên.
