Có. Người cao tuổi chưa đủ thời gian đóng BHXH chưa chắc đã mất quyền hưởng trợ cấp. Tuy nhiên, cần phân biệt rõ trợ cấp xã hội hằng tháng và trợ cấp hưu trí xã hội. Mỗi chế độ có điều kiện riêng về tuổi tác, hoàn cảnh kinh tế và tình trạng hưởng lương hưu hoặc trợ cấp BHXH hàng tháng.
I. Bảng tra cứu nhanh
| Nhóm trường hợp | Điều kiện chính | Khả năng hưởng |
|---|---|---|
| Người từ đủ 75 tuổi trở lên | Không hưởng lương hưu hoặc trợ cấp BHXH hằng tháng, trừ trường hợp khác theo quy định của Chính phủ; có văn bản đề nghị hưởng | Được xem xét hưởng trợ cấp hưu trí xã hội |
| Người từ đủ 70 tuổi đến dưới 75 tuổi | Thuộc hộ nghèo hoặc hộ cận nghèo; đồng thời không hưởng lương hưu hoặc trợ cấp BHXH hằng tháng, trừ trường hợp khác theo quy định của Chính phủ; có văn bản đề nghị hưởng | Được xem xét hưởng trợ cấp hưu trí xã hội |
| Người cao tuổi thuộc hộ nghèo | Không có người có nghĩa vụ và quyền phụng dưỡng; hoặc có người phụng dưỡng nhưng người này đang hưởng trợ cấp xã hội hằng tháng | Được xem xét hưởng trợ cấp xã hội hằng tháng |
| Người từ đủ 80 tuổi trở lên | Không có lương hưu, không có trợ cấp BHXH hằng tháng, không có trợ cấp xã hội hằng tháng | Được xem xét hưởng trợ cấp xã hội hằng tháng |
Mức trợ cấp hưu trí xã hội hiện là 500.000 đồng/tháng. Nếu đồng thời thuộc diện trợ cấp xã hội hằng tháng thì được hưởng chế độ có mức cao hơn.
II. Phân biệt hai chế độ để hiểu đúng
1. Trợ cấp xã hội hằng tháng
Chế độ này không phụ thuộc trực tiếp vào việc đã đóng đủ hay chưa đủ thời gian BHXH. Nhiều người thường chỉ nhìn vào số năm đóng BHXH và nghĩ rằng mình không có quyền lợi, nhưng điều đó chưa chính xác.
- Người cao tuổi thuộc hộ nghèo, không có người có nghĩa vụ và quyền phụng dưỡng.
- Người cao tuổi thuộc hộ nghèo, có người phụng dưỡng nhưng người này đang hưởng trợ cấp xã hội hằng tháng.
- Người từ đủ 80 tuổi trở lên, không có lương hưu, không có trợ cấp BHXH hằng tháng, không có trợ cấp xã hội hằng tháng.
2. Trợ cấp hưu trí xã hội
Từ 01/07/2025, người chưa đủ điều kiện hưởng lương hưu vẫn có thể được xem xét hưởng chế độ này nếu đáp ứng đúng điều kiện. Việc chưa đủ năm đóng BHXH không tự động phát sinh trợ cấp, mà chỉ là cơ sở để chuyển sang xem xét nhóm hỗ trợ khác.
- Từ đủ 75 tuổi trở lên, không hưởng lương hưu hoặc trợ cấp BHXH hằng tháng, trừ trường hợp khác theo quy định của Chính phủ, và có văn bản đề nghị hưởng.
- Từ đủ 70 tuổi đến dưới 75 tuổi, thuộc hộ nghèo hoặc hộ cận nghèo, đồng thời không hưởng lương hưu hoặc trợ cấp BHXH hằng tháng, trừ trường hợp khác theo quy định của Chính phủ, và có văn bản đề nghị hưởng.
- Trường hợp đang hưởng lương hưu hoặc trợ cấp BHXH hằng tháng thấp hơn mức trợ cấp hưu trí xã hội cũng thuộc diện được xem xét theo quy định hiện hành.
III. Điểm dễ nhầm khi áp dụng
Bản chất của việc chưa đủ thời gian đóng BHXH là người đó chưa đủ điều kiện hưởng lương hưu theo chế độ hưu trí thông thường. Tuy nhiên, điều này không loại trừ quyền được xem xét trợ cấp xã hội hoặc trợ cấp hưu trí xã hội.
- Nếu thuộc diện bảo trợ xã hội, vẫn có thể hưởng trợ cấp xã hội hằng tháng.
- Nếu đạt ngưỡng tuổi và hoàn cảnh theo quy định từ thời điểm áp dụng mới nhất, vẫn có thể hưởng trợ cấp hưu trí xã hội.
- Nếu đồng thời thuộc cả 2 nhóm, sẽ hưởng chế độ có mức cao hơn.
Ví dụ thực tế
Một người 72 tuổi, chưa đủ thời gian đóng BHXH, thuộc hộ cận nghèo và không hưởng lương hưu hoặc trợ cấp BHXH hằng tháng, khi có văn bản đề nghị hưởng thì có thể được xem xét theo diện trợ cấp hưu trí xã hội. Ngược lại, một người 81 tuổi không có lương hưu, không có trợ cấp BHXH hằng tháng thì cần kiểm tra theo diện trợ cấp xã hội hằng tháng.
Lưu ý quan trọng
Thuận Thiên lưu ý bạn: phần này thường lệch ở đoạn xác định đúng thời điểm áp dụng pháp luật và đúng nhóm đối tượng. Không nên gộp hai chế độ thành một vì hồ sơ dễ bị xác định sai quyền lợi. Khi rà hồ sơ, bạn nên kiểm tra trước 3 điểm: độ tuổi, tình trạng đang hưởng lương hưu hoặc trợ cấp BHXH hằng tháng, và hoàn cảnh hộ nghèo hoặc hộ cận nghèo nếu thuộc nhóm có yêu cầu.
